कुंथलगिरी (महाराष्ट्र)

कुंथलगिरी (भूम तालुका, उस्मानाबाद जिल्हा, महाराष्ट्र) हे भारतातील सर्वांत दक्षिणेकडील सिद्धक्षेत्र मानले जाते. आचार्य रविषेण रचित 'पद्मपुराण' ग्रंथाच्या एकोणचाळिसाव्या अध्यायात वर्णिलेल्या मुनी देशभूषण व कुलभूषण या बंधूंना येथून मोक्षप्राप्ती झाली, अशी मान्यता आहे.

आचार्य शांतिसागर यांची समाधी: आधुनिक दिगंबर परंपरेचे पुनरुज्जीवन करणारे आचार्य शांतिसागर महाराज यांनी सन १९५४ मध्ये कुंठलगिरी येथे वास्तव्य केले आणि १८ सप्टेंबर १९५५ रोजी येथेच सल्लेखना (समाधिमरण) व्रताद्वारे देहत्याग केला. चंद्रप्रभू मंदिराजवळ त्यांच्या स्मरणार्थ स्मारक उभारण्यात आले आहे.

मंदिर समूह: कुंथलगिरी तीर्थात अकरा जैन मंदिरे आहेत; 'बारा मंदिर' म्हणून ओळखले जाणारे कुलभूषण-देशभूषण मंदिर हे मुख्य मंदिर आहे. सन १८७५ मध्ये बांधलेले शांतिनाथ मंदिर आणि सन १९४४ मध्ये उभारलेला, मुनिसुव्रतनाथांच्या चार मूर्ती असलेला त्रेपन्न फूट उंचीचा मानस्तंभही येथे आहे.