अहिंसा परमो धर्म

मंगलं भगवान् वीरो मंगलं गौतमो गणी।
मंगलं कुन्दकुन्दार्यो जैनधर्मोऽस्तु मंगलम्॥

📅 रविवार, १३ सप्टेंबर, २०२६ · भाद्रपद शुक्ल द्वितीया

आजचे विशेष

विभाग

जैन धर्म व तत्त्वज्ञानातील महत्त्वाच्या संकल्पना

जैन धर्म व तत्त्वज्ञानाच्या अनेक महत्त्वाच्या पैलूंचा संग्रह ह्या भागात आहे. त्यात द्रव्य, कर्म, मोक्षमार्ग, अनेकांतवाद, स्याद्वाद, गुणस्थान, श्रावकाचे आचार इ विषयांबाबत माहिती मिळू शकेल. धर्म माणसाला "कसे जगावे आणि कशावर विश्वास ठेवावा" हे सांगतो, तर तत्त्वज्ञान माणसाला "सत्य काय आहे आणि असा विचार आपण का करावा?"

अभिषेक, पूजा पाठ, स्तोत्र संग्रह

अभिषेक, पूजा, स्तोत्र आणि आरती यांसारख्या जैन विधींचा समावेश या संग्रहात आहे. हे संग्रह श्रावकाला मंदिरातील अनिवार्य दैनंदिन विधी करण्यासाठी एक व्यापक दैनंदिन मार्गदर्शक म्हणून काम करतात.

शलाका पुरुष व इतर महान व्यक्ती

जैन धर्मानुसार, १६९ असे महान आत्मे आहेत जे त्यांच्या असाधारण पुण्यामुळे प्रत्येक कल्पाच्या चौथ्या कालखंडात जन्म घेतात आणि नियमानुसार त्याच किंवा पुढील भवात मोक्ष (निर्वाण) प्राप्त करतात. 'तिलोयपन्नत्ती' ग्रंथानुसार, या १६९ महान व्यक्तींमध्ये मूळ ६३ शलाका पुरुष आणि त्यांच्या व्यतिरिक्त १०६ इतर विशेष पुण्यवान व्यक्तींचा समावेश आहे.

तीर्थक्षेत्र

तीर्थक्षेत्र ही केवळ दर्शनाची ठिकाणे नसून, ती आत्म्याच्या मुक्तीची, तपस्येची आणि महान आचार्यांच्या ज्ञानसाधनेची पवित्र स्थाने मानली जातात. 'तीर्थ' म्हणजे ज्याच्या आश्रयाने किंवा दर्शनाने संसाररूपी समुद्र पार करता येतो. मुख्यत्वे, जैन तीर्थक्षेत्रांचे चार भागांमध्ये वर्गीकरण केले जाते: सिद्धक्षेत्र, कल्याणक क्षेत्र, अतिशय क्षेत्र आणि कला क्षेत्र.

आगम ग्रंथ

आगम हे जैन धर्माचे पवित्र धर्मग्रंथ आहेत – हे असे ग्रंथ आहेत ज्यात २४ वे तीर्थंकर, भगवान महावीर यांनी प्रतिपादन केलेले अनंत ज्ञान सामावलेले आहे. केवलज्ञान प्राप्त केल्यानंतर, भगवान महावीरांनी भूत, वर्तमान आणि भविष्यकाळाच्या पलीकडील, संपूर्ण विश्वातील सर्व विषयांचा समावेश असलेल्या ज्ञानाने जगाला प्रकाशित केले. हे विशाल ज्ञान गणधर आणि आचार्य यांनी आगम ग्रंथांमध्ये संकलित केले.

केवली व आचार्य परंपरा

भगवान महावीरांच्या निर्वाणानंतर ((ई. स. पूर्व ५२७) ६२ वर्षांपर्यंत प्रत्यक्ष केवलज्ञानी (केवली) विद्यमान होते. असे 3 केवली झाले. जम्बूस्वामींच्या मोक्षगमनानंतर केवलज्ञानाचा विच्छेद झाला. ज्या आचार्यांना १२ अंगे आणि १४ पूर्वां संपूर्ण श्रुतज्ञानाचे (आगमाचे) पूर्ण ज्ञान होते, त्यांना 'श्रुतकेवली' म्हणतात. असे ५ मुख्य श्रुतकेवली झाले:

आध्यात्मिक आणि ऐतिहासिक पर्व

जैन परंपरेत सण आणि उत्सवांना (पर्व) केवळ बाह्य आनंदाचे साधन न मानता आत्मशुद्धी, तप, संयम आणि कर्मांची निर्जरा करण्याचा काळ मानले जाते.

💬 अभिप्राय द्या
🏠मुख्य पान📿जिनवाणी⛰️तीर्थक्षेत्र📖आगम🧘तत्त्वज्ञान