शलाका पुरुष व इतर महान व्यक्ती
- २४ तीर्थंकर: सर्वज्ञ स्वामी ज्यांनी धर्म तीर्थाची स्थापना केली.
- १२ चक्रवर्ती: चक्ररत्न धारण करणारे राजे ज्यांनी सहा खंडावर राज्य केले.
- ९ बलदेव (बलभद्र): नारायणाचा थोरला भाऊ आणि एक अत्यंत शक्तिशाली महान पुरुष
- ९ नारायण (वसुदेव): तीन खंडांवर राज्य करणारा शूर पुरुष
- २४ कामदेव: त्याच्या काळातील सर्वात देखणा आणि आकर्षक महान पुरुष (उदा., बाहुबली स्वामी)
- २४ तीर्थंकरांचे पिता
- २४ तीर्थंकरांच्या माता
- ९ प्रतिनारायण (प्रतिवसुदेव): नारायणाचा विरोधक (शत्रू) असलेला राजा
- ११ रुद्र: विशेष शक्ती असलेला पुरुष
- ९ नारद: भांडखोर पण धर्मनिष्ठ पुरुष
- १४ कुलकर (मनू): सभ्यता आणि सुव्यवस्था प्रस्थापित करणारा पहिला पुरुष
तीर्थंकर
तीर्थंकर म्हणजे केवळ स्वतः मोक्ष मिळवणारे नव्हे, तर संसारात अडकलेल्या जीवांसाठी मुक्तीचा मार्ग (धर्मतीर्थ) निर्माण करणारे सर्वोच्च सर्वज्ञ मार्गदर्शक. 'तीर्थ' म्हणजे संसाररूपी समुद्र पार करण्याचा मार्ग आणि 'कर' म्हणजे तो निर्माण करणारा. सर्व तीर्थंकर केवलज्ञान प्राप्तीनंतर उपदेश (दिव्यध्वनी) देतात आणि आयुष्याच्या शेवटी सर्व कर्मांचा क्षय करून सिद्धशिलेवर (मोक्षात) विराजमान होतात.
तीर्थंकरांचे पिता
तीर्थंकरांचे पिता हे अत्यंत पुण्यवान, प्रभावशाली आणि उच्च कुळातील राजे मानले जातात. ६३ आणि १६९ शलाका पुरुषांच्या गणनेत त्यांचा सन्मानाने समावेश केला जातो. तीर्थंकरांचा जन्म हा नेहमी अतिशय पवित्र आणि समृद्ध राजवंश कुळात (प्रामुख्याने इक्ष्वाकु किंवा उग्र वंशात) होतो.
तीर्थंकरांच्या माता
तीर्थंकरांच्या माता या अत्युच्च पुण्यवान आणि आदरणीय मानल्या जातात. तीर्थंकर आत्म्याचा गर्भात प्रवेश होण्यापूर्वी किंवा गर्भावासात असताना प्रत्येक तीर्थंकराच्या मातेला १६ शुभ स्वप्ने (दिगंबर परंपरेनुसार १६, श्वेतांबर परंपरेनुसार १४) पडतात, जे जन्माला येणारा बालक 'तीर्थंकर' किंवा 'चक्रवर्ती' होणार असल्याचे संकेत देतात.
चक्रवर्ती
चक्रवर्ती हे संपूर्ण भरत क्षेत्राच्या (सहा खंडांच्या) सार्वभौम साम्राज्यावर राज्य करणारे सर्वोच्च सम्राट असतात. प्रत्येक अवसर्पिणी आणि उत्सर्पिणी कालचक्रात एकूण १२ चक्रवर्ती जन्म घेतात.
बलदेव (बलभद्र)
जैन परंपरेत बलभद्र (किंवा बलदेव) हे ६३ शलाका पुरुषांपैकी एक अत्यंत महत्त्वाचे पद मानले जाते. प्रत्येक कालचक्रात एकूण ९ बलभद्र जन्म घेतात . ते अत्यंत बलशाली, शांत वृत्तीचे, धर्माचरणी आणि अहिंसेचे खंदे पुरस्कर्ते असतात.
नारायण (वासुदेव)
जैन परंपरेत वासुदेव (नारायण) आणि प्रतिवासुदेव (प्रतिनारायण) या दोन पदांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. प्रत्येक कालचक्रात ९ वासुदेव आणि ९ प्रतिवासुदेव जन्म घेतात. हे दोन्ही एकमेकांचे कट्टर प्रतिस्पर्धी असतात.
प्रतिनारायण (प्रतिवसुदेव)
जैन परंपरेत वासुदेव (नारायण) आणि प्रतिवासुदेव (प्रतिनारायण) या दोन पदांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. प्रत्येक कालचक्रात ९ वासुदेव आणि ९ प्रतिवासुदेव जन्म घेतात. हे दोन्ही एकमेकांचे कट्टर प्रतिस्पर्धी असतात.
रुद्र
जैन तत्त्वज्ञानानुसार, रुद्र हे प्रामुख्याने एकाच जन्मात कठोर संयम सोडून एकांत (मिथ्यात्व) किंवा क्रोधाच्या मार्गावर गेलेले आणि शेवटी दुद्गतीला प्राप्त झालेले जीव मानले जातात.
नारद
नारद (किंवा नारद पुरुष) हे १६९ शलाका पुरुषांच्या विस्तृत यादीत समाविष्ट असलेले विशेष व्यक्तिमत्त्व मानले जातात. एका कालचक्रात एकूण ९ नारद जन्म घेतात. नारद हे अत्यंत ज्ञानी, विद्याधर आणि तिन्ही लोकांत कुठेही मुक्तपणे संचार करण्याची शक्ती असलेले असतात. परंतु, दोन व्यक्ती किंवा राजांमध्ये वाद (कलह) निर्माण करून ते पाहण्यात त्यांना विशेष आनंद मिळतो.
कामदेव
कामदेव हे अत्यंत सुंदर, आकर्षक आणि प्रभावित करणारे व्यक्तिमत्त्व मानले जातात.