तीर्थंकरांच्या माता
तीर्थंकरांच्या माता या अत्युच्च पुण्यवान आणि आदरणीय मानल्या जातात. तीर्थंकर आत्म्याचा गर्भात प्रवेश होण्यापूर्वी किंवा गर्भावासात असताना प्रत्येक तीर्थंकराच्या मातेला १६ शुभ स्वप्ने (दिगंबर परंपरेनुसार १६, श्वेतांबर परंपरेनुसार १४) पडतात, जे जन्माला येणारा बालक 'तीर्थंकर' किंवा 'चक्रवर्ती' होणार असल्याचे संकेत देतात.
विशेष नोंद: प्रथमाचार्य भगवान ऋषभदेवांच्या माता मरुदेवी या या कालचक्रातील पहिल्या जीव आहेत ज्यांना थेट मोक्ष (केवलज्ञान आणि मुक्ती) प्राप्त झाला.
२४ तीर्थंकरांच्या मातांची यादी
| क्रम | तीर्थंकरांचे नाव | मातेचे नाव |
| १ | भगवान ऋषभदेव (आदिनाथ) | मरुदेवी |
| २ | भगवान अजितनाथ | विजया (जयंती) |
| ३ | भगवान संभवनाथ | सेना (सेनादेवी) |
| ४ | भगवान अभिनंदननाथ | सिद्धार्था |
| ५ | भगवान सुमतीनाथ | मंगला (सुमंगला) |
| ६ | भगवान पद्मप्रभ | सुसीमा |
| ७ | भगवान सुपार्श्र्वनाथ | पृथ्वी |
| ८ | भगवान चंद्रप्रभ | लक्ष्मणा |
| ९ | भगवान पुष्पदंत (सुविधीनाथ) | रामा (सुप्रिया) |
| १० | भगवान शीतलनाथ | नंदा (सुनंदा) |
| ११ | भगवान श्रेयंसनाथ | विष्णू (विष्णुदेवी) |
| १२ | भगवान वासुपूज्य | जया (जयंती) |
| १३ | भगवान विमलनाथ | श्यामा |
| १४ | भगवान अनंतनाथ | सुयशा (सर्वयशा) |
| १५ | भगवान धर्मनाथ | सुव्रता |
| १६ | भगवान शांतीनाथ | अचिरा |
| १७ | भगवान कुंथुनाथ | श्री (श्रीदेवी) |
| १८ | भगवान अरहनाथ | मित्रा (देवी) |
| १९ | भगवान मल्लीनाथ | प्रभावती (रक्षिता) |
| २० | भगवान मुनिसुव्रतनाथ | पद्मावती |
| २१ | भगवान नमीनाथ | वप्रा (विप्रा) |
| २२ | भगवान नेमीनाथ | शिवा (शिवादेवी) |
| २३ | भगवान पार्श्वनाथ | वामा (वामादेवी) |
| २४ | भगवान महावीर | त्रिशला (प्रियकारिणी) |
तीर्थंकरांच्या मातेची १६ शुभ स्वप्ने आणि त्यांचे अर्थ
तीर्थंकर आत्मा जेव्हा मातेच्या गर्भात प्रवेश करतो, तेव्हा मातेला मध्यरात्री १६ शुभ स्वप्ने (श्वेतांबर परंपरेत १४ स्वप्ने) दिसतात. ही स्वप्ने जन्माला येणारे बाळ हे जगाचे कल्याण करणारा अरिहंत (तीर्थंकर) किंवा चक्रवर्ती होणार असल्याचे प्रतीक असतात.
जैन शास्त्रानुसार, या स्वप्नांचा अर्थ ऐकून राजा (तीर्थंकरांचे पिता) आणि माता अत्यंत आनंदित होतात आणि बालकाच्या महान भविष्याची पूर्वकल्पना त्यांना मिळते.
- पांढरा हत्ती (ऐरावत): अत्यंत बलवान, धीरगंभीर आणि श्रेष्ठ धर्मतीर्थाचे प्रतीक.
- धवल वृषभ (पांढरा बैल): महान धार्मिक गुण, सहनशीलता आणि धर्माचा भार वाहणारा.
- सिंहाचा पराक्रम: निर्भयता, शौर्य आणि अनंताचा पराभव करणारा पराक्रमी पुरुष.
- लक्ष्मीदेवी (अभिषेकयुक्त): अनंत रिद्धी-सिद्धी, ऐश्वर्य आणि अध्यात्मिक संपत्तीचे प्रतीक.
- सुगंधी फुलांची माळ: निर्मळ यश, कीर्ती आणि सर्व जीवांसाठी सुगंध पसरवणारा धर्म.
- पूर्ण चंद्र: संपूर्ण जगाला शांती, शीतलता आणि ज्ञानाचा प्रकाश देणारा.
- उदित होणारा सूर्य: अज्ञानाचा अंधार दूर करणारा आणि सर्वज्ञ ज्ञानाचा (केवलज्ञान) प्रकाश पसरवणारा.
- फडकणारा धर्मध्वज: धर्माचा विजय आणि सर्व जन्मांवर विजय मिळवण्याचे प्रतीक.
- सुवर्णाचे कलश (जलकुंभ): पवित्रता, सम्यक दर्शन आणि मंगलाचे प्रतीक.
- कमळाचे सरोवर: वासनाविरहित, पवित्र आणि संसारात राहूनही अलिप्त राहणारा आत्मा.
- क्षीरसागर (समुद्र): अथांग ज्ञान, गांभीर्य आणि शांततेचे प्रतीक.
- देव विमान: दिव्य शक्ती, स्वर्गलोकातील सन्मान आणि अलौकिक गुण.
- रत्नांचा ढीग: अनंत गुण, सम्यक ज्ञान-दर्शन-चारित्र्य या रत्नांचा भांडार.
- निर्धूम अग्नी (ज्वाला): कर्माचे भस्म करणारी आणि तपाची प्रखर ताकद.
- रत्नजडित सिंहासन: तीन लोकांचे स्वामी (त्रिलोकीनाथ) होण्याचे प्रतीक.
- नागेंद्र भवन (पाताल लोक/विमान): सर्व लोकांमध्ये पूजा आणि सन्मान प्राप्त होण्याचे प्रतीक.
जैन शास्त्रानुसार, या स्वप्नांचा अर्थ ऐकून राजा (तीर्थंकरांचे पिता) आणि माता अत्यंत आनंदित होतात आणि बालकाच्या महान भविष्याची पूर्वकल्पना त्यांना मिळते.
अजून काही नाही
लवकरच अधिक माहिती जोडली जाईल.