नारायण (वासुदेव)

जैन परंपरेत वासुदेव (नारायण) आणि प्रतिवासुदेव (प्रतिनारायण) या दोन पदांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. प्रत्येक कालचक्रात ९ वासुदेव आणि ९ प्रतिवासुदेव जन्म घेतात. हे दोन्ही एकमेकांचे कट्टर प्रतिस्पर्धी असतात.

प्रमुख वैशिष्ट्ये:

• स्वरूप: वासुदेव हे बलभद्रांचे लहान भाऊ असतात. ते प्रचंड पराक्रमी, चक्रवर्तीसारख्या अनेक शक्तींनी युक्त आणि निळा किंवा काळा वर्ण असलेले असतात.
• अधर्माचा नाश: जेव्हा जगात प्रतिवासुदेवाचा अत्याचार वाढतो, तेव्हा वासुदेव अधर्माचा नाश करण्यासाठी शस्त्र उचलतात.
• आयुधे: वासुदेवाकडे चक्ररत्न, गदा, धनुष्य (शार्ंग) आणि कौस्तुभ मणी ही मुख्य चिन्हे असतात.
• सद्गती/गती: जैन परंपरेनुसार, युद्धातील हिंसा आणि संसारातील तीव्र भोगांमुळे वासुदेव मृत्यूनंतर नरकात जातात आणि तिथून पुढे सम्यक्त्व प्राप्त करून भावी कालचक्रात तीर्थंकर बनतात (उदा. श्रीकृष्ण हे भावी २४ तीर्थंकरांपैकी एक असतील).