सोनागिरजी (मध्य प्रदेश)

सोनागिरजी हे ग्वाल्हेरपासून सुमारे ६० किमी अंतरावर दतिया जिल्ह्यात वसलेले प्रमुख सिद्धक्षेत्र आहे. आठवे तीर्थंकर भगवान चंद्रप्रभू यांच्या जीवनकाळात येथे सतरा समवसरण (दिव्य उपदेश-सभा) झाल्याची मान्यता आहे. नंग, अनंग, चिंतागती, पूर्णचंद यांसारख्या असंख्य मुनींसह साडेपाच कोटी साधकांना येथून मोक्षप्राप्ती झाल्याचे मानले जाते, त्यामुळे दिगंबर परंपरेत सोनागिरजीला अग्रगण्य सिद्धक्षेत्रांपैकी एक मानले जाते.

मंदिर समूह: दोन टेकड्यांवर पसरलेली ७७ आणि पायथ्याशी गावात २६ अशी एकूण १०३ दिगंबर जैन मंदिरे येथे आहेत; यांतील अनेक मंदिरे नवव्या शतकापासूनची आहेत.