नैनागिरी (मध्य प्रदेश)

नैनागिरी (रेशंडीगिरी) हे बुंदेलखंड प्रदेशातील सर्वांत प्राचीन तीर्थांपैकी एक असून 'निर्वाणकांड' या प्राचीन ग्रंथात याचा उल्लेख आढळतो. सुमारे २९०० वर्षांपूर्वी तेविसावे तीर्थंकर भगवान पार्श्वनाथ यांचे समवसरण येथे झाले होते; त्याच समवसरणात वरदत्त मुनींसह पाच मुनींना येथून मोक्षप्राप्ती झाली, अशी मान्यता आहे. बेवास नदीत असलेल्या एका मोठ्या शिळेला 'सिद्धशिला' म्हणून ओळखले जाते, जिथे वरदत्त व अन्य मुनींनी निर्वाण प्राप्त केले, अशी श्रद्धा आहे.

मंदिर समूह: डोंगरावर ३८ व पायथ्याशी १३ अशी एकूण ५३ मंदिरे येथे आहेत. यांतील सर्वांत प्राचीन मंदिर इ.स. १०४२ सालचे आहे. मुख्य पार्श्वनाथ मंदिरात १९५३ साली प्रतिष्ठापित १६ फूट उंचीची पार्श्वनाथ मूर्ती, चोवीस तीर्थंकरांच्या मूर्ती आणि मोक्षप्राप्त पाच मुनींच्या मूर्तीही आहेत.