कौशांबी (उत्तर प्रदेश)
कौशांबी ही सहावे तीर्थंकर भगवान पद्मप्रभू यांची जन्मभूमी असून त्यांच्या गर्भ, जन्म, दीक्षा व केवलज्ञान या चार कल्याणकांची पवित्र भूमी आहे.
चंदनबाला व महावीरांचा प्रथम आहार: दीक्षेनंतर भगवान महावीरांनी एक कठोर अभिग्रह घेतला होता - राजकन्या असलेली, मुंडन झालेली, पायात बेड्या असलेली, एक पाय उंबरठ्याच्या आत व एक बाहेर असलेली, डोळ्यांत अश्रू असलेली आणि उडदाच्या टोपलीसह उभी असलेली स्त्रीच त्यांना आहार देऊ शकेल. चंपानगरीची राजकन्या चंदनबाला दासी म्हणून विकली गेल्यानंतर याच सर्व अटी पूर्ण करणाऱ्या स्थितीत कौशांबीत उभी असताना, साडेपाच महिन्यांच्या प्रतीक्षेनंतर महावीरांनी तिच्या हस्ते आहार स्वीकारला. आहार स्वीकारताच आकाशातून पुष्पवृष्टी झाली. पुढे चंदनबाला महावीरांच्या आर्यिका संघाची प्रथम प्रमुख बनली.
कौशांबी हे प्राचीन वत्स राज्याची राजधानी असलेले महत्त्वाचे नगर होते; उदयन राजाच्या कथांमुळेही हे नगर प्रसिद्ध आहे.