पावापुरी (बिहार)

पावापूर (पावापुरी) हे दिगंबर आणि श्वेतांबर जैन परंपरेतील अत्यंत पवित्र व प्रमुख निर्वाण सिद्धक्षेत्र आहे. हे स्थान बिहार राज्यातील नालंदा जिल्ह्यात राजगीर आणि बिहार शरीफ जवळ स्थित आहे.
१. धार्मिक व आध्यात्मिक महत्त्व

• भगवान महावीरांचे मोक्षस्थान: जैन धर्माचे २४ वे अंतिम तीर्थंकर भगवान महावीर स्वामी यांना याच भूमीवरून कार्तिक कृष्ण अमावास्येच्या दिवशी मोक्ष (निर्वाण) प्राप्ती झाली.

• प्रथम उपदेश व अंतिम प्रवचन: भगवान महावीरांचे समवसरण याच ठिकाणी झाले होते.
• दीपावली सणाचा उगम: भगवान महावीर स्वामींच्या निर्वाणसमयी दिव्यांची रोषणाई केली गेली होती, त्यामुळे जैन परंपरेत पावापुरी येथे दीपावलीचा सण अत्यंत भक्तिभावाने साजरा केला जातो.

२. मुख्य आकर्षणे व मंदिरे

• पावापुरीचे मुख्य आणि अत्यंत आकर्षक मंदिर एका मोठ्या तलावाच्या (कमळांच्या तलावाच्या) मध्योमध्ये बांधलेले आहे.
• चरण पादुका: मंदिराच्या आत भगवान महावीर स्वामींच्या प्राचीन चरण पादुका स्थापित आहेत.
• पावापुरी परिसरामध्ये समवसरण मंदिर देखील आहे, जिथे भगवान महावीरांच्या समवसणाचे दर्शन घडवणारी अत्यंत सुंदर रचना करण्यात आली आहे.
• गावाच्या परिसरात थळ मंदिर आणि इतर प्राचीन जैन मंदिरे देखील दर्शनासाठी प्रसिद्ध आहेत.

४. राहण्याची व भोजनाची सोय
पावापुरी येथे दिगंबर आणि श्वेतांबर जैन समाजाच्या अनेक भव्य धर्मशाळा, अतिथी गृहे आणि भोजनालये आहेत. भाविकांसाठी विश्रांतीची आणि शुद्ध जैन भोजनाची (चौका) उत्तम सोय उपलब्ध आहे.