नरेली (राजस्थान)

नरेली हे अजमेर शहरापासून सुमारे ७ किमी अंतरावर अरावली पर्वतरांगेत वसलेले तुलनेने आधुनिक दिगंबर जैन तीर्थ आहे. मुनी सुधासागर यांच्या आध्यात्मिक मार्गदर्शनाखाली आर. के. मार्बल्स समूहाचे अशोक पाटणी व दीनानाथ जैन यांनी इ.स. १९९४ मध्ये या तीर्थाची उभारणी सुरू केली; अंदाजे पन्नास कोटींचा हा प्रकल्प प्रत्यक्षात शंभर कोटींहून अधिक खर्चून पूर्ण झाला. 'श्री ज्ञानोदय तीर्थ क्षेत्र' या अधिकृत नावातूनच या स्थानाचे ज्ञानक्षेत्र म्हणून महत्त्व अधोरेखित होते.

चोवीस जिनालय — स्थापत्यवैशिष्ट्य: डोंगरउतारावर पसरलेल्या या तीर्थात चोवीसही तीर्थंकरांना समर्पित चोवीस स्वतंत्र प्रतिकृती मंदिरे उभारण्यात आली आहेत, म्हणूनच याला 'चोवीस जिनालय' असेही म्हटले जाते. मुख्य मंदिराच्या पहिल्या मजल्यावर प्रथम तीर्थंकर आदिनाथ भगवानांची पद्मासनस्थ मूर्ती असून तिची उंची २२ फूट व वजन २० टनांहून अधिक आहे. इ.स. २००२ मध्ये अरहनाथ, कुंथुनाथ व शांतिनाथ या तीर्थंकरांच्या अष्टधातूच्या भव्य मूर्ती मंदिरात प्रतिष्ठापित करण्यात आल्या. पारंपरिक व आधुनिक स्थापत्यशैलीचा सुरेख संगम हे या मंदिराचे वैशिष्ट्य आहे.

इ.स. १९९४ मध्ये स्थापनेपासून नरेली तीर्थाने अल्पावधीतच राजस्थानातील एक महत्त्वाचे दिगंबर जैन तीर्थस्थळ आणि अजमेरमधील प्रमुख पर्यटन आकर्षण म्हणून स्थान मिळवले आहे.