कुंडलपूर - दमोह (मध्य प्रदेश)

कुंडलपूर (दमोह जिल्ह्यापासून सुमारे ३५ किमी, मध्य प्रदेश) येथील 'बडे बाबा' मंदिरातील भव्य मूर्ती बुंदेलखंड परिसरातील सर्वात प्रसिद्ध दिगंबर जैन तीर्थांपैकी एक आहे. हे मूळ मंदिर आठव्या शतकात स्थापन झाले असून गुप्तोत्तर काळातील ही मूर्ती सुमारे १५ फूट उंच पद्मासनस्थ स्वरूपात आहे.

ओळखीचे रहस्य: दीर्घकाळ ही मूर्ती चुकीने भगवान महावीरांची मानली जात असे. सतना येथील निरज जैन यांनी सिंहासनावरील गोमुख यक्ष व चक्रेश्वरी देवी या प्रतिमा ओळखल्या — या दोन्ही देवता केवळ प्रथम तीर्थंकर आदिनाथ (ऋषभदेव) यांच्याशी संबंधित असल्याने मूर्ती प्रत्यक्षात आदिनाथ भगवानांचीच असल्याचे निर्विवादपणे सिद्ध झाले.

जीर्णोद्धार व आधुनिक विकास: भट्टारक महेंद्रकीर्ती यांच्या नेतृत्वाखाली इ.स. १५४८ मध्ये मंदिराचा मोठा जीर्णोद्धार झाला. इ.स. १९९९ मध्ये नव्या भव्य बडे बाबा मंदिराचे बांधकाम सुरू झाले आणि १५ जानेवारी २००६ रोजी मूळ मूर्तीची नव्या गर्भगृहात प्रतिष्ठापना करण्यात आली.