सिद्ध परमेष्ठींचे गुण

सिद्ध परमेष्ठींना आठ कर्मांच्या संपूर्ण क्षयाने आठ मूलगुण प्राप्त होतात. हेच त्यांचे शुद्ध, स्वाभाविक स्वरूप आहे.

#गुणअर्थक्षय झालेले कर्म
१क्षायिक सम्यक्त्वतत्त्वांवरील यथार्थ श्रद्धा पूर्ण आणि कायमची झालेली असते. त्यात कोणताही संशय किंवा विपरीतपणा उरत नाही.मोहनीय
२अनंतज्ञान (केवलज्ञान)त्रिकालातील सर्व द्रव्ये आणि त्यांचे सर्व पर्याय एकाच वेळी जाणणारे परिपूर्ण ज्ञान.ज्ञानावरणीय
३अनंतदर्शन (केवलदर्शन)सर्व पदार्थांचे सामान्य स्वरूप संपूर्णपणे आणि एकाच वेळी पाहण्याची शक्ती.दर्शनावरणीय
४अनंतवीर्यआत्म्याची अमर्याद शक्ती. अनंत ज्ञान-दर्शन धारण करूनही ती कधी थकत नाही आणि कमी होत नाही.अंतराय
५सूक्ष्मत्वआत्मा शरीर, रूप, रस, गंध, स्पर्श यांपासून रहित असल्याने इंद्रियांना दिसत नाही. त्याचे स्वरूप अमूर्त आणि केवळ केवलज्ञानाने जाणता येण्याजोगे असते.नाम
६अवगाहनत्वएकाच जागी अनंत सिद्ध आत्मे एकमेकांना बाधा न देता राहू शकतात, जसे एका खोलीत अनंत दिव्यांचा प्रकाश सामावतो.आयु
७अगुरुलघुत्वआत्मा ना जड ना हलका असतो. उच्च-नीच, लहान-मोठा असा भेद उरत नाही. सर्व सिद्ध समान असतात.गोत्र
८अव्याबाधत्वकोणतीही पीडा, दुःख किंवा बाधा नसलेले स्वाभाविक, अखंड आणि अतींद्रिय सुख.वेदनीय

गुणस्थानाशी संबंध: पहिले चार गुण चार घातिया कर्मांच्या नाशाने तेराव्या गुणस्थानी (सयोगकेवली) प्रकट होतात. शेवटचे चार गुण चार अघातिया कर्मांच्या नाशाने चौदाव्या गुणस्थानाच्या अंती (अयोगकेवली) प्रकट होतात. त्यानंतर जीव सिद्ध होतो.

आगम आधार: तत्त्वार्थसूत्र अध्याय १०, द्रव्यसंग्रह, गोम्मटसार कर्मकांड.

पुढे: सिद्ध शीला →
📝 नवीनतम प्रश्नमंजुषा: दीपावली विशेष प्रश्नमंजुषा – भगवान महावीर निर्वाणसोडवा →
🏠मुख्य पान📿जिनवाणी⛰️तीर्थक्षेत्र📖आगम🧘तत्त्वज्ञान