वासुपूज्य

भगवान वासुपूज्य हे बारावे तीर्थंकर असून त्यांचे पिता राजा वसुपूज्य व माता जयादेवी होत्या. भगवान वासुपूज्य हे पंचकल्याणक एकाच पवित्र भूमीत (चंपापुरी) प्राप्त करणारे एकमेव तीर्थंकर मानले जातात

प्रमुख विवरण व परिचय

• जन्मस्थान: चंपापुरी (सध्याचे भागलपूर, बिहार)
• माता-पिता: पिता राजा वसुपूज्य आणि माता राणी जयावती (जयंती) 
• वंश: इक्ष्वाकु वंश 
• चिन्ह / लांछन: म्हैस (महिष)
• वर्ण (रंग): तांबडा / लाल (रक्त वर्ण) 
• केवली वृक्ष: पाटली वृक्ष 
• आयुष्य मान: ७२ लाख वर्षे 
• शरीरमान (उंची): ७० धनुष्य (सुमारे २१० मीटर)

विशेष धार्मिक वैशिष्ट्ये

• बाल ब्रह्मचारी तीर्थंकर: ४ तीर्थंकरांपैकी ५ तीर्थंकर बाल ब्रह्मचारी (बालयती) मानले जातात (वासुपूज्य, मल्लिनाथ, नेमिनाथ, पार्श्वनाथ आणि महावीर). भगवान वासुपूज्य यांनी सांसारिक सुखांचा त्याग करून विवाहाशिवाय थेट दीक्षा घेतली.
• नावाचा अर्थ: त्यांचे नाव पिता राजा वसुपूज्य यांच्या नावावरून ठेवण्यात आले, तसेच देवांद्वारे (वासूंद्वारे) पूजनीय असल्यामुळे त्यांना 'वासुपूज्य' म्हटले गेले.
• शासंदेव (यक्ष-यक्षी):त्यांचे शासंदेव कुमार यक्ष आणि शासन्देवी गांधारी देवी.
• मुख्य गणधर: भगवान वासुपूज्य यांच्या संघात धर्म (किंवा सुधर्म) यांच्यासह ६६ गणधर होते.

चंपापुरी तीर्थाचे महत्त्व
बिहारमधील भागलपूरजवळ स्थित चंपापुरी अत्यंत पवित्र सिद्धक्षेत्र भूमी आहे. येथे भगवान वासुपूज्य यांच्या पाचही कल्याणकांचे साक्षीदार असलेले भव्य प्राचीन दिगंबर जैन मंदिर आणि वासुपूज्य भगवंतांची उंच लाल रंगाची प्रतिमा विराजमान आहे.