अमूढदृष्टि अंग

मिथ्यादृष्टी लोकांना मनाने अनुमोदन, संमती न देणे, वचनाने त्यांची स्तुती न करणे.

अर्थ: दुःखांचा मार्ग असलेल्या मिथ्यादर्शनादि कुमार्गात व कुमार्गी जनांत मनाने संमती नसणे (असम्मति), वाणीने प्रशंसा न करणे (अनुत्कीर्ति) व शरीराने संपर्क/संगत न ठेवणे (असम्पृक्ति) - हे अमूढदृष्टी अंग.

स्थान: सम्यग्दर्शनाच्या आठ अंगांपैकी चौथे अंग. ज्याप्रमाणे एका अक्षराने कमी असलेला मंत्र विषाची वेदना दूर करू शकत नाही, त्याचप्रमाणे अंगहीन सम्यग्दर्शन संसाराची परंपरा नष्ट करण्यास समर्थ नाही (रत्नकरण्ड श्रावकाचार, श्लोक २१).

विरुद्ध दोष: मूढदृष्टी (कुमार्ग, कुदेव, कुगुरू यांची प्रशंसा/सेवा; लोकमूढता, देवमूढता, गुरुमूढता).

प्रसिद्ध उदाहरण (परंपरागत): रेवती राणी - मायावी रूपे धारण करून आलेल्यांच्या चमत्कारांनी भुलून न जाता जिनधर्मावर स्थिर राहिलेली राणी म्हणून कथाकोशांत प्रसिद्ध.

आठ अंगांचा सारांश:

कापथे पथि दुःखानां कापथस्थेऽप्यसम्मतिः। असम्पृक्तिरनुत्कीर्तिरमूढा दृष्टिरुच्यते॥१४॥ दुःखांचा मार्ग असलेल्या मिथ्यादर्शनादि कुमार्गात व कुमार्गी जनांत मनाने संमती नसणे (असम्मति), वाणीने प्रशंसा न करणे (अनुत्कीर्ति) व शरीराने संपर्क/संगत न ठेवणे (असम्पृक्ति) - हे अमूढदृष्टी अंग.

तावदञ्जनचौरोऽङ्गे ततोऽनन्तमतिः स्मृता। उद्दायनस्तृतीयेऽपि तुरीये रेवती मता॥१९॥ आठ अंगांत प्रसिद्ध झालेल्यांची नावे क्रमाने सांगितली आहेत (श्लोक १९-२०); यातील चौथे अंग - रेवती राणी.